تماس با ما

02188953400 داخلي 3726 - 3727


نمابر

همراه: 09122824890 ایمیلpoultry@Ivo.ir

 

فنچ


فنچ

فنچ پرنده اي زيبا است كه در بسياري از كشورهاي جهان پراكنده است. رنگ­هاي زيبا و متنوعي دارد. پرنده ماده نيز همين رنگ آميزي را دارد اما چندان براق نيست و رنگ قرمز پيشاني و يا زير گلوي آن كمتر ديده مي شود.
فنچ در حالت طبيعي، روزها از لانه بيرون رفته و بر دانه­هاي موجود در مراتع و كشتزارها و باغ­ها و باغچه­ها و حشرات كوچك و كرم­ها تغذيه مي­كند. پرواز آن كوتاه و موج­دار است. پرنده ماده درلابه­لاي درختان لانه سازي كرده و لانه را با مواد نرم و لطيف نظير پشم و كرك گياهان و غيره مي­پوشاند و در هر بار تخم­گذاري 4 تا 6 عدد تخم مي­گذارد و براي مدت 12 تا 16 روز برتخم­ها مي­خوابد و جوجه­ها دو هفته بعد از جوجه­آوري، لانه والدين را ترك مي كنند.
فنچ از پرندگان مفيد به شمار مي رود، زيرا كه بسياري از حشرات كوچك و كرم­ها را در هنگام تغذيه جوجه­ها از بين مي برد.
اين پرنده در زبان عربي نام­هاي متعدد داشته و به آن « حسون » ؛ « ابوالحسن » ؛ « ابو زقاق »، « ابو زقايه »، « زقيقيه » و« شوبكي » و      « طيور الجنه » گويند . جمع آن در زبان عربي «حساسين» است وبه پرنده ماده نيز « ام الحسن» گويند. آواز آن نيز « زقزقه » يا « صداح » ناميده مي­شود در زبان فارسي به آن سهره مي­گويند ولي نام انگليسي آن يعني « فنچ » نيز بسيار متداول و رايج است. قابل ذكر است كه برخي از        پرنده­بازان ايراني بين دو پرنده سهره و فنچ تفاوت قايل هستند اما حقيقت اين است كه سهره يكي از گونه هاي فنچ است.
فنچ­ها به ويژه در نزد كودكان از محبوبيت خاصي برخوردارند، زيرا نه تنها نگهداري از آن­ها آسان است، بلكه خيلي زود به محيط قفس عادت كرده، شروع به لانه سازي مي­كنند. فنچ راه راه و فنچ بنگالي يا اجتماعي، از اين لحاظ پرندگان مطلوبي هستند، هرچند كه به خوبي نمي­خوانند. حتي صداي يكنواخت و ناله مانند فنچ راه راه ممكن است پس از مدتي براي صاحب آن آزار دهنده شود. با اين وجود، پرورش اين پرنده به علت سهولت تشخيص نر و ماده آن، بخصوص در مقايسه با فنچ بنگالي، با موفقيت بيشتري همراه است.
فنچ­ها به هيچ وجه توانايي آسيب رساندن به وسايل منزل را ندارند و به همين علت مي توان آن ها را با خيال آسوده در منزل نگهداري كرد، اما اگر از قفس بيرون بيايند، به علت آن كه خيلي سريع پرواز مي­كنند، گرفتن آن­ها دشوار است بنابر اين، نگهداري از آن­ها براي افراد بيمار و يا معلول مناسب نمي باشد، اين در حالي است كه برخي ديگر از پرندگان زينتي معمولاً پس از مدتي خود به داخل قفس باز مي گردند.
فنچ­ها معمولاً پنج تا ده سال عمر مي­كنند، و برخي معتقدند كه تا يازده سال زنده مي­مانند، و يكي از پرورش­دهندگان ادعا مي­كرد كه فنچ وي تا دوازده سال عمر كرده وتا سه ماه قبل از تلف شدن، توليد مثل مي­كرده است.
فنچ­ها ازران قيمت بوده و برخي از نژادهاي كمياب آن كمي گران­تر از بقيه به فروش مي رسند، به همين علت تهيه چند قطعه فنچ براي نگهداري در منزل كاري بسيار ساده و آسان است. معمولاً فنچ­ها را از قاره آفريقا، استراليا و آسيا تهيه مي­كنند. فنچ­ها پرندگان حساسي هستند و بايد آن­ها را از دود سيگار و يا بوهاي تند آشپزخانه و يا مواد ضد­عفوني قوي محافظت كرد. زيرا كه اين بوهاي تند مي تواند باعث مرگ و مير پرنده شود. فنچ­ها نسبت به صحبت كردن و يا سوت زدن آدمي عكس العمل نشان داده و از اين كار خوشحال مي شوند، اما متأسفانه قدرت تقليد صدا را ندارند. 
 
 
رده بندي علمي فنچ :
Kingdom: Animalia
Phyium: Chordata
Class: Aves
Order: Passeriformes
Famiy: Fringillidae
Genus: Carduelis
بيشتر فنچ هاي موجود در جهان جزو خانواده فرنجيليده مي باشند . اما برخي از فنچ ها به خانواده هاي ديگري نظير خانواده استريلديده، خانواده پلوسيدهو خانواده پاسيريده نيز وابسته اند و به منظور آشنايي با خانواده هاي مذكور توضيحاتي مختصر در باره هر يك از خانواده هاي فوق الذكر داده  مي شود :
 
1 . خانواده(فنچ) فرنجيليده:
نام ديگر اين خانواده «فنچ حقيقي» است و داراي چندين زير خانواده و بالغ بر 125 گونه مي باشد. اعضاي اين خانواده از محبوب ترين گونه هاي طيور زينتي در بين پرورش دهندگان پرندگان خانگي به شمار مي روند. پرندگان اين خانواده دانه خوار و حشره خوار با منقاري كوتاه، مخروطي و قوي ، و پر و بال رنگارنگ هستند و برخي از آن ها دم دراز و سري برجسته دارند. بسياري از آنان لكه هاي رنگين بر روي شانه ها و بال ها و دم دارند. نرها معمولاً رنگي وخوش نقش ونگار هستند وماده ها معمولاً ساده ومعمولي هستند . در خارج از فصل زاد ولد دسته جمعي به سر مي برند. در فصل جفت گيري روي درختان ، بوته ها، يا زمين لانه مي سازند. آنان عمدتاً در مناطق جنگلي توليد مثل كرده و پروازي موجي شكل دارند و آوازشان از زرد پره ها دلنشين تر وآهنگين تر است. حداكثر 3 تا 5 تخم مي گذارند و مدت خوابيدن بر روي تخم ها در حدود 12 تا 14روز مي باشد و جوجه ها بر روي حشرات كوچك تغذيه مي كنند. البته اين خانواده علاوه بر فنچ شامل قناري نيز مي شود كه بحث در باره آنان در اين مقوله نمي گنجد. فنچ هاي جزيره هاوايي كه در جزاير هاوايي وجود دارند نيز جزو اين خانواده اند. اين فنچ ها بسيار نادر بوده و در معرض خطر انقراض مي باشند.
 
2 . خانواده استريلديده Estrildidae :
اين خانواده شامل فنچ طوطي وار، فنچ علفي وگونه هاي ديگري نظير: فنچ منقار مومي ، فنچ مونيا ، فنچ مونكين وفنچ راهب مي باشد. اعضاي اين خانواده بيش از 133 گونه مي باشند. اين پرندگان در قاره هاي آفريقا، آسيا و استراليا وجود دارند و برخي از اعضاي آن، فنچ هاي بسيار زيبايي هستند كه به رنگ هاي مختلف ديده مي شوند و بسياري از آنان در قفس نيز قادر به تكثير و زاد و ولد مي باشند. بسياري از آن ها خوش آواز هستند كه از آن ميان مي توان ازفنچ منقار مومي نام برد. اين پرندگان مقاوم بوده و مي توانند با دماهاي مختلف سازگار شوند، اما برخي از آنان نيز نمي توانند سرماي بيش از حد را تحمل كنند و ممكن است در اثر سرما تلف شوند.
 در طبيعت بسياري از آنان به صورت گله هاي كوچك در چمنزارها و دشت ها زندگي مي كنند و بيشتر دوست دارند كه لانه هايي با علوفه و به صورت كروي شكل با درهاي جانبي بسازند. در حدود 4 تا 8 تخم مي گذارند و مدت خوابيدن بر روي تخم در حدود 16 روز است.
 
3 .خانواده پلوسيده Ploceidae :
اين خانواده شامل فنچ بافنده Weavers وفنچ Whydahs مي باشد. خانواده پلوسيده چندين زير خانواده و در حدود 156گونه دارد. اين پرندگان بيشتر در قاره آفريقا و گاهي در اروپا وآسيا ديده مي شوند. بيشتر بر روي دانه هاي ريز تغذيه مي كنند و پرندگان دليري هستند. پرنده نر كند ذهن بوده و تنها در فصل جفتگيري به رنگ هاي مختلف درمي آيد و معمولاً به رنگ هاي سياه و آبي فولادي مي باشند و ماده ها به رنگ قهوه اي مي باشند. در غير فصل جفتگيري، صيد يك جفت از آن ها كار دشواري است زيرا كه هردو به رنگ زرد يا بلوطي مي باشند. دم هاي بسيار درازي دارند و در فصل جفتگيري طول دم آن ها بين 20 تا 40سانتيمتر خواهد بود. در طبيعت به صورت كلوني زندگي مي كنند و لانه هاي محكمي از خس وخاشاك و برگ درختان و گل درست مي كنند و در حدود 2 تا 4 تخم مي گذارند و مدت خوابيدن روي تخم بين 11 تا 17 روز است.
 
4 . خانواده پاسيريدهPasseridae :
پرندگان اجتماعي كوچكي هستند كه بيشتر در سرزمين هاي باز زندگي مي كنند و بيشتر دانه خوار هستند و رنگ آنان معمولاً خاكستري و بلوطي و سبزه مي باشد و گاهي اوقات نيز به رنگ سياه ديده مي شوند و از جمله اعضاي اين خانوده فنچ برفي است كه به رنگ سفيد و در برخي ديگر از گونه ها به رنگ زرد است. معمولاً لانه هاي بزرگي مي سازند و در حدود 2 تا 7 تخم مي گذارند و مدت خوابيدن روي تخم آنان بين 12 تا 15 روز است.
 
تاريخچه پرورش فنچ :
از سال 1478ميلادي كه جزاير قناري به تصرف اسپانيايي‌ها درآمد، تعداد زيادي از فنچ ‌يا سهره هاي وحشي وهمچنين تعدادي قناري از آنجا به اسپانيا آورده شد و چون اين پرندگان آواي دلنشيني داشتند به تدريج اسپانيايي ها به پرورش اين گونه پرندگان در منازل علاقمند شدند وچندي نگذشت كه تكثير انبوه اين گونه پرندگان توسط برخي از پرورش دهندگان اسپانيايي آغاز گرديد  و سپس براي فروش به ساير كشورهاي اروپايي صادرگرديد . اما پرورش فنچ از دير باز در كشورهاي مختلف نظير هندوستان ، ايران وچين رواج داشته است و در ادبيات فارسي كهن ، نام «سهره» به وفور ديده مي شود.
 
 
قفس پرنده :
محل استقرار قفس پرنده نبايد محيط شلوغ و پرهياهو و يا در فاصله نزديكي از ديوار يا تلويزيون يا روبروي دريچه كولر يا باد پنكه و مجاور بخاري يا شوفاژ باشد. همچنين بايد از گذاشتن قفسه بر روي وسايل خانگي لرزش دار نظير يخچال ويا فريزر خودداري كرد.
پرنده در طول روز نياز به نور كافي و مناسب و هواي تازه دارد. لذا براي قفس محل نزديك پنجره بسيار مناسب است به شرط اين كه در زير تابش مستقيم نور خورشيد يا در برابر كوران باد سرد نباشد.محل نصب قفس نبايد پايين و يا در روي سطح زمين باشد و بهتر است كه در ارتفاع ديد يك انسان ايستاده و در زاويه اتاق نصب شود و همچنين پشت به ديوار نصب شود تا پرنده احساس امنيت بيشتري نمايد. از آنجا كه پرندگان به محيط اطراف خود انس مي گيرد و محيط اطراف را به عنوان قلمرو خود مي شناسد. بنابراين توصيه مي شود كه تادر حد امكان از تغيير محل نصب قفس پرنده خودداري شود.
قفس بايد عريض و جادار باشد و امكان تحرك پرنده و يا پرندگان در آن به خوبي فراهم شود. شيك بودن ظاهر قفس براي پرنده اهميتي ندارد.كف قفس، ميله عرضي و ظروف آب و غذاي پرنده را بايد  روزانه پاك و شستشو و خشك نمود. لذا بهتر است از قفس هايي كه داراي كف كشويي است، استفاده شود.سقف قفس بهتر است صاف مسطح باشد تا امكان پرواز و تحرك پرنده بيشتر فراهم شود. قفس هاي مدور عملاً امكان پرواز در قفس را از پرنده مي گيرد. بخصوص فنچ را نبايد در قفسهاي مدور نگهداري كرد. چون شكل اين قفس ها پرنده را وادار مي كند تادر يك مسير مصنوعي و ناخواسته پرواز كند، لذا وجود دو يا چند ميله عرضي متناسب با جثه پرنده در داخل قفس بسيار ضروري است و زمينه تحرك بيشتر پرنده را فراهم مي نمايد.
فنچ ها بسيار فعال هستند و از پريدن به اين سو و آن سو بسيار لذت مي برند. متخصصين توصيه مي كنند دارندگان اين نوع فنچ بزرگترين مكان ممكن را جهت پريدن به اين حيوانات اختصاص دهند. بنا بر اين توصيه ها مكان زندگي آنها نبايد كمتر از 20 اينچ باشد. قفس هاي چوبي و فلزي ارزان قيمت پر طرفدارترين قفسها براي نگهداري فنچ ها مي باشند.
به خاطر اندازه كوچك فنچ ها اين پرندگان مكان زيادي را به خود اختصاص نمي دهند. براي فنچ ها فضاي بين ميله هاي قفس نبايد بيشتر از نيم اينچ باشد. قفس هاي ساخته شده از فلز برنج به خاطر خاصيت سمي فلز مذكور، توصيه نمي شوند.
 
تغذيه فنچ :
در طبيعت فنچ ها براي به دست آوردن غذاهاي مورد نياز ، اقدام به طي مسيرهاي طولاني وگاه مهاجرت به سوي مكان هاي پر غذا مي كنند. اما در حالت اسارت ، پرورش دهندگان بايد غذاهاي متنوعي را براي آن ها فراهم كنند. همچنين بايد توجه داشت كه تمام سبزيجات وميوه هاي تازه ممكن است به سموم كشاورزي آلوده باشند وبايد قبل از قراردادن هر نوع سبزي وميوه در اختيار پرندگان ، آن ها را به خوبي شستشو داد . پرندگان در طبيعت ، از سبزي ها وميوه هايي تغذيه مي كنند كه جنگلي هستند وآلوده به سموم كشاورزي نيستند. اما سبزي ها وميوه هايي كه آدمي بر آن ها تغذيه مي كند معمولاً آلوده به سموم كشاورزي هستند كه بايد قبل از تغذيه به خوبي شسته شوند. غذاي فنچ را معمولاً مخلوطي از دانه قناري وارزن تشكيل مي دهد. با اين كه دانه قناري در كشورهاي مختلف در سراسر دنيا كشت مي شود، در تمام كشورها به همين نام شناخته مي شود . بيشتر افراد ترجيح مي دهند دان را به صورت آماده ومخلوط خريداري كنند ، با وجود اين، مي توان هريك از دانه ها را جداگانه تهيه وآن ها را در خانه با هم مخلوط كرد. معمولاً دانه ها به دو صورت بسته بندي شده در بسته هاي كوچك ويا به صورت فله وبازفروخته مي شوند، دانه هاي بسته بندي شده هميشه گرد وغبار كمتري دارند. در هنگام خريد دانه ها ، به دقت آن ها را بررسي كنيد تا مبادا كثيف باشند. مقداري از آن را در كف دست خود بريزيد، دانه هاي خوب ومناسب خيلي سريع جدا از هم در كف دست قرار مي گيرند. در صورت مشاهده كوچك ترين اثري از رطوبت يا جوانه زدن يا وجود فضله موش در دانه ها ، جداً از خريد آن خودداري كنيد.
 
توليد مثل فنچ :
بعد از لانه سازي ماده فنچ 4 تا 6 تخم مي گذارد و سپس روي آنها مي نشيند. سر در آوردن جوجه ها از تخم و دوره خوابيدن روي تخم ها ممكن است 12 تا 16 روز و يا بيشتر طول بكشد. همه مراحل خانه سازي تا مستقل شدن جوجه هاي بال و پر گشوده تقريباً 2 ماه طول مي كشد. 
بيشتر پرورش دهندگان فنچ اين پروسه را با اشتياق دنبال مي كنند. اين مهم است كه به فنچ ها اجازه ندهيم با فواصل نزديك زاد و ولد كنند. توليد و تناسل هم نژادها باعث ضعف در زاد و ولد و نهايتاً بخطر افتادن نسل پرنده مي شود. گزارش هاي فراواني از توليد مثل فنچ ها در اسارت وجود دارد كه نشان مي دهد اين پرنده به راحتي مي تواند در قفس ها به زاد وولد پردازد. توليد مثل برخي گونه هاي نظير فنچ راه راه وفنچ بنگالي بسيار ساده وآسان است ومي توان از ماده هاي اين گونه فنچ به عنوان پرستار براي توليد مثل ساير گونه ها استفاده كرد. البته برخي از گونه هاي فنچ نيز در اسارت قادر به توليد مثل نمي باشند. معمولاً زاد وولد فنچ ها در فصل بهار روي مي دهد وفنچ ها قبل از تخم گذاري اقدام به لانه سازي مي كنند وشكل لانه از نژادي به نژاد ديگر فرق مي كند. براي تهيه كردن لانه مي توان براده   چوپ ، پر و خس وخاشاك در اختيار پرنده قرار داد. فنچ ها از سن شش ماهگي به بعد قادر به توليد مثل هستند وبهترين سن براي آغاز توليد مثل هشت ماهگي است و فنچ هاي نر وماده بايد قبل از توليد مثل از سلامتي وتغذيه مناسب برخوردار باشند. قابل ذكر است كه برخي از پرورش دهندگان ژاپني اعلام كرده اند كه فنچ بنگالي بعد از چهارماهگي قدرت توليد مثل را خواهد داشت، اما به نظر مي رسد كه سن چهارماهگي براي توليد مثل به هيچ وجه مناسب نيست زيرا كه بدن پرنده هنوز آمادگي كامل براي زاد وولد را ندارد. فنچ ماده بعد از جفت گيري ، اسپرم هاي فنچ نر را در بدن خود نگهداري نموده وشروع به تخم گذاري مي كند ومعمولاً تخم هاي گذاشته شده بعد از 24 ساعت از آميزش ، تخم هاي نطفه دار بوده ومنجر به توليد جوجه مي گردد. برخي معتقدند كه فنچ ماده تا يكماه بعد از يك بار آميزش مي تواند تخم نطفه دار بگذارد.
 
منبع: پرورش، نگهداري وبيماري هاي فنچ، تاليف دكتر احسان مقدس، انتشارات نيلوبرگ، تهران، چاپ سوم،1389.
(استفاده از مطالب فوق با ذكر منبع بلامانع است)